Adaptacja

O jakie modyfikacje może chodzić? Odpowiadając abstrakcyjnie – o takie związane z daniem innego wyrazu oryginalnemu (macierzystemu) dziełu, albo z przejęciem części jego elementów twórczych do innego dzieła, danie mu innego wymiaru.

Opracowanie cudzego utworu nie może wiązać się ze zmianami innymi niż uzasadnione ze względu na charakter opracowania. Innymi słowy, trzeba pamiętać, że istnieją granice dla ingerencji w integralność utworu oryginalnego (pierwotnego).

Tak czy inaczej adaptacja to nowy utwór, chroniony prawem utwór zależny. Zacznijmy od najbardziej malowniczego przykładu z naszego polskiego podwórka: Wiedźmin. Wiedźmin to bohater prozy Andrzeja Sapkowskiego, cyklu książek (sagi). To na ich podstawie powstała fabuła gry wyprodukowanej przez CD Projekt Red.

Innymi słowy, scenarzysta tego studia dokonał przystosowania (łac. adaptatio) materiału literackiego, jednocześnie zmieniając elementy twórcze oryginalnego dzieła, do medium gier (nota bene działa to też w drugą stronę – z gry może powstać film, np. Warcraft). Innym przykładem adaptacji może być oparcie grafiki gry na komiksie.

Warto pamiętać, że prawo autorskie nie wymaga zezwolenia uprawnionego do utworu oryginalnego na samo stworzenie adaptacji. Takiej zgody wymaga wyłącznie wykonywanie praw (autorskich) do tejże adaptacji, tj. rozporządzanie i korzystanie z niej.

To reguła ma zastosowanie do prawie wszystkich kategorii utworów. Wyjątkiem są np.  programy komputerowe – w  tym przypadku zezwolenia wymaga wprowadzanie jakiejkolwiek zmiany do programu.

Praktyczniej jest uzyskać taką zgodę jeszcze przed stworzeniem adaptacji. W stosownej umowie warto określić zakres uzgodnionych ingerencji w utwór oryginalny.

Na egzemplarzach opracowania należy wymienić twórcę i tytuł utworu pierwotnego (chyba, że sobie tego nie życzy).

Nie każda zmiana cudzego dzieła sprowadza się do adaptacji. Od adaptacji należy odróżnić inne utwory zależne jak tłumaczenie (na inny język) i przeróbka.