Domena publiczna

Domena publiczna to zbiór utworów, z których można dowolnie korzystać. Jest to więc dobre rozwiązanie, kiedy nie mamy funduszy na to aby płacić opłaty licencyjne, a chcemy wykorzystać cudze utwory we własnej pracy.

W domenie publicznej znajdują sie utwory, które nie są objęte autorskimi prawami majątkowymi – te które nigdy nie podlegały ochronie oraz te, do których autorskie prawa majątkowe wygasły.

Utwory znajdujące się w domenie publicznej nie podlegają żadnym ograniczeniom (z wyjątkiem tych wynikających z osobistych praw autorskich, które są nieograniczone w czasie) i mogą być wykorzystywane przez każdego, bez uzyskiwania zgody i w jakimkolwiek celu, także komercyjnym.

Kiedy wykorzystamy utwór będący w domienie publicznej jako podstawę do stworzenia wlasnego utworu, nasz utwór objęty będzie standardową ochroną prawnoautorską. Dobrym przykładem jest tutaj słynny obraz Marcela Duchampa „L.H.O.O.Q.” (znany jako „Mona Lisa z wąsami”  — Mona Lisa jest w domenie publicznej, natomiast przeróbka Duchampa jest objęta autorskim prawem majątkowym, którego ochrona trwać będzie aż do 2039 roku.

Idea dostępnych dla wszystkich, wspólnych zasobów kultury nabrała znaczenia w dobie Internetu, dzięki któremu można w pełni korzystać z potencjału domeny publicznej — dzięki internetowi możemy swobodnie kopiować i wykorzystywać dzieła klasyków kultury, do niedawna pilnie strzeżone w murach muzeów i bibliotek.

(!) Trzeba tylko pamiętać, że zgodnie z polskim prawem od 5 do 8 proc. wpływów brutto ze sprzedaży egzemplarzy takich utworów musi być przekazywane na Fundusz Promocji Twórczości.

Przepisy

ustawa z dnia 4 lutego 1994 r. o prawie autorskim i prawach pokrewnych

Art. 36. Z zastrzeżeniem wyjątków przewidzianych w ustawie, autorskie prawa majątkowe gasną z upływem lat siedemdziesięciu:

  • od śmierci twórcy, a do utworów współautorskich – od śmierci współtwórcy, 
który przeżył pozostałych;
  • w odniesieniu do utworu, którego twórca nie jest znany – od daty pierwszego 
rozpowszechnienia, chyba że pseudonim nie pozostawia wątpliwości co do 
tożsamości autora lub jeżeli autor ujawnił swoją tożsamość;

3)  w odniesieniu do utworu, do którego autorskie prawa majątkowe przysługują z mocy ustawy innej osobie niż twórca – od daty rozpowszechnienia utworu, a 
gdy utwór nie został rozpowszechniony – od daty jego ustalenia;

4)  w odniesieniu do utworu audiowizualnego – od śmierci najpóźniej zmarłej z wymienionych osób: głównego reżysera, autora scenariusza, autora dialogów, 
kompozytora muzyki skomponowanej do utworu audiowizualnego.