Majątkowe prawa autorskie

Majątkowe prawa autorskie to przysługujące twórcy prawa do korzystania ze swego utworu i rozporządzania nim na wszystkich polach eksploatacji oraz do wynagrodzenia za korzystanie z niego przez inne podmioty.

Majątkowe prawa autorskie to prawa podobne konstrukcyjnie do prawa własności rzeczy materialnej (np. płyty CD czy laptopa). Właściciel może korzystać ze swojej rzeczy z wyłączeniem innych osób. Nie musi się nikogo pytać, poza wyjątkami z ustawy, wszystko mu wolno. Inni zaś mogą korzystać z jego rzeczy o ile on się na to zgodzi (określając zakres korzystania) lub niezależnie od jego zgody – na warunkach wprost przewidzianych przez przepisy prawa.

A co znaczy prawo do korzystaniaprawo do rozporządzania? Przepisy nie definiują tych pojęć, więc należy je rozumieć szeroko. Najlepiej zgodnie ze Słownikiem Języka Polskiego PWN:

1) „rozporządzić — rozporządzać:

  1. «korzystając z przysługującego prawa, wydać polecenie co do sposobu wykonywania czegoś»
  2. rozporządzać «mieć coś do własnej dyspozycji”.

2) „korzystać:

  1. «mieć pożytek z czegoś, wyzyskiwać coś»
  2. «użytkować coś, posługiwać się czymś jako narzędziem, środkiem itp.»

Koniec cytatów. Tłumacząc z polskiego na nasze osobiście rozumiem to tak, że twórca ma do swojej dyspozycji prawa do utworu (rozporządzanie) i sobie z nich pobiera pożytki (korzystanie) na bazie różnych umów. W praktyce najpowszechniejszym pożytkiem będzie wynagrodzenie.

Niezależnie od tego czy twórca pozwala komuś korzystać ze swego utworu czy nim rozporządza to musi określić zakres w jakim inni będą eksploatowali jego utwór. Innymi słowy musi określić pole eksploatacji. Tych pól jest naprawdę wiele i ciągle powstają nowe. Abstrakcyjnie można powiedzieć, że chodzi o wyraźnie wyodrębniony pod względem technicznym (technologicznym) lub ekonomicznym (możliwym to zmonetyzowania) sposób korzystania z utworu. Przykładowo gra z peceta wchodzi na konsole, albo zostaje wydana na innym nośniku czy w innym kraju (inny krąg odbiorców). Więcej w artykule o polach eksploatacji.

Obok majątkowych praw autorskich, chroniących finansowy interes twórcy, prawo przewiduje również kategorię praw gwarantujących twórcy jego osobisty, powiedzmy sobie, duchowy związek z jego dzieckiem – dziełem. Mowa o osobistych prawach autorskich.