Open Source

Oprogramowanie open source

Zgodnie z Open Source Definition za oprogramowanie open source uważa się program, którego eksploatacja odbywa się na następujących warunkach:

  • program może być dowolnie zwielokrotniany i rozpowszechniany, jednak zawsze przy wykorzystaniu licencji wyjściowej;
  • za korzystanie z programu nie mogą być pobierane opłaty licencyjne – samo korzystanie z oprogramowania jest nieodpłatne, można pobierać opłaty z innego tytułu;
  • wraz z programem musi być udostępniony kod źródłowy, który może być dalej rozpowszechniany;
  • każdy może program dalej rozwijać, zmieniać, adaptować i w przerobionej postaci dalej rozpowszechniać, o ile ta dalsza eksploatacja będzie się odbywa na tych samych zasadach;
  • licencje nie mogą wprowadzać żadnych ograniczeń odnoszących się do określonych osób, grup osób, obszarów, zastosowania prywatnego czy komercyjnego, nie można też wprowadzać ograniczeń co do sposobów dystrybucji oraz uzależniać dystrybucji od dalszych warunków;
  • licencja nie może wpływać na eksploatację innych programów, które są rozpowszechnianie razem z licencjonowanym programem, nie można żądać, aby jakikolwiek program rozpowszechniany na tym samym nośniku stanowił wolne oprogramowanie.

Najpopularniejszą licencją typu open source jest licencja GNU GPL.

Stosowanie tej licencji (bądź innych typu open source) nie oznacza, że korzystanie i rozpowszechnianie oprogramowania open source odbywa się całkowicie poza systemem prawa autorskiego. Wręcz przeciwnie – to właśnie dzięki odwołaniu się do przewidzianych w prawie autorskim uprawnień eksploatacyjnych możliwe jest zapewnienie swobody korzystania i opracowywania programów oraz nakładanie na użytkowników określonych obowiązków.

Ruch open source

Ruch open source powstał w latach 80-tych XX wieku. Była to inicjatywa młodych informatyków, którzy chcieli aby programy komputerowe były udostępniane na zasadzie wolności. Protestowali przeciwko dotychczasowym, własnościowym zasadom rządzącym na rynku, ponieważ uważali, że chronią one głównie interesy producentów, którzy uzależniają od siebie zarówno programistów jak i użytkowników.

Zwolennicy ruchu głosili postulat, że „program komputerowy powinien być wolny jak powietrze”. Oznaczało to, że każdemu powinna być zapewniona swoboda korzystania z programu komputerowego oraz możliwość jego przerabiania, pod warunkiem, że zmieniony program będzie dalej udostępniany do swobodnego używania i modyfikowania.

Ruch open source nie wyparł korzystania z programów własnościowych, ale spowodował sytuację, że obecnie mamy do czynienia z dwoma równoległymi systemami dystrybucji programów komputerowych – system własnościowysystem open source.

Oprogramowanie open source już dawno przestało być kojarzone z młodymi programistami siedzącymi w garażach czy akademikach i kodującymi po nocach. Programy oparte na open source coraz intensywniej konkurują z oprogramowaniem korzystającym z tradycyjnego modelu rozwoju i często wybór programu opartego na open source nie jest podyktowany jego nieodpłatnością a jego jakością.

Z czasem na bazie idei ruchu open source powstały licencje open content dotyczące wszystkich rodzajów utworów. Jednym z najbardziej rozbudowanych ruchów w ramach open source jest organizacja Creative Commons.