Umowa opcji

Umowa opcji jest umową powszechnie stosowaną przy produkcji filmowej. Zawierana z reguły pomiędzy producentem utworu audiowizualnego a twórcą scenariusza lub właścicielem praw do utworu literackiego.

Jest to umowa nieuregulowana w przepisach, więc jej treść może mieć różne brzmienie. Najczęściej spotykamy uzależnienie przejścia praw do sfilmowania utworu literackiego od złożenia stosownego oświadczenia w określonym terminie.

Zawarcie umowy opcji daje czas potencjalnemu producentowi na zdobycie środków finansowych niezbędnych do pokrycia kosztów realizacji filmu. W tym czasie zbywca zobowiązuje się nie podejmować żadnych ruchów, które mogłyby uniemożliwić ostateczne przejście praw.

Często (choć nie zawsze) w zamian za czas oczekiwania i zamrożenia praw twórca dostaje wynagrodzenie. Jeżeli dojdzie do ostatecznego przeniesienia praw, wówczas dodatkowo otrzyma on wynagrodzenie z tytułu przeniesienia praw. Jeżeli opcja nie dojdzie do skutku, zachowa on tylko wynagrodzenie z tytułu opcji, ale jednocześnie prawa autorskie pozostaną przy nim i będzie mógł je przenieść na kogoś innego.

Umowa opcji powinna wskazywać okres związania twórcy złożonym przez niego oświadczeniem woli oraz istotne postanowienia umowy ostatecznej, a przede wszystkim wynagrodzenie za przeniesienie praw.

Jeżeli wynagrodzenie za czas oczekiwania na decyzję producenta jest wystarczająco wysokie, aby zrekompensować ewentualne niepowodzenie przeniesienia praw i stratę czasu, umowa jest niezwykle korzystna dla twórcy utworu literackiego. Jednak, co do zasady, umowa opcji chroni przede wszystkim interesy producenta audiowizualnego.

Opcja przydatna jest producentowi szczególne w sytuacji, gdy nie jest pewne czy produkcja filmu ostatecznie dojdzie do skutku. W razie niepowodzenia, z jednej strony producent filmowy wydaje mniej pieniędzy niż przy zawarciu umowy przenoszącej prawa, z drugiej strony producent ma pewność, że kiedy uzbiera już fundusze na produkcję filmu i ustali inne warunki produkcji, poszczególni twórcy nie wycofają się z wyrażonego wcześniej zamiaru przeniesienia praw (na tę okoliczność w umowach opcji przewidziane się z reguły wysokie kary umowne).